ҚДБ мен ӨДҚ-ға арналған ТЭН: Даму банкі мен Өнеркәсіпті дамыту қорының сараптамасы
Даму институтының әдістемесі бойынша техникалық-экономикалық негіздеме: қаржылық-экономикалық модель, маркетингтік және техникалық қорытындылар, сыртқы сарапшылардың ескертулеріне жауаптар. ҚДБ-ға, ӨДҚ-ға, ӘКК-ге немесе әкімдікке баратын жобаларға.
Жобаның алғашқы талдауы — төлемсіз және міндеттемесіз. Жұмыс уақытында жауап беріп, қайда тапсыру керегін және үлгеретініңізді айтамыз.
Apex Consulting — Астанадағы консалтингтік компания, 2017 жылдан бері жұмыс істейді. 535 клиент үшін 2137 бизнес-жоспар дайындалды; клиенттер 1,7 млрд $ қаржыландыру тартты. Төлем: ТТ келісілген соң 70%, комиссия жобаны бекіткен соң 30%. Сарапшылардың ескертулері бойынша түзетулер — үш ай тегін. Жобаны комиссия алдында клиентпен бірге қорғаймыз. Құны 350 000 ₸-ден, мерзімі 3 жұмыс күнінен.
Қазақстанның Даму Банкі: кімді қаржыландырады және нені талап етеді
ҚДБ ірі жобаларды қаржыландырады: негізгі өнімдер бойынша қарыздың ең төменгі сомасы 15 млрд ₸, синдикатталған қаржыландыруда банк үлесі ретінде 7,5 млрд ₸. Мерзімі 5–20 жыл. Қарыз алушының өз қатысуы жоба бюджетінің кемінде 20%-ы, жобалық қаржыландыруда кемінде 30%.
Басым салалар: металлургия, АӨК және тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, химия, мұнай өңдеу және мұнай-химия, энергетика, көлік, логистика және байланыс, көлік инфрақұрылымы, медицина, туризм, құрылыс.
ҚДБ-ға арналған бизнес-жоспар немесе ТЭН қаржылық-экономикалық модельді, маркетингтік зерттеуді, техникалық бағалауды, құқықтық аспектілер талдауын және ESG-сәйкестік бағалауын қамтуы керек. Бағалау критерийлері: құжаттаманың пысықталуы, рентабельділік пен өтелімділік, өткізу шарттарының болуы, технологиялық негізділік, экологиялық талаптар.
ҚДБ-дағы қарау кезеңдері
Толық құжаттар пакетімен толық цикл 60 жұмыс күнін алады. Тапсыру my.kdb.kz жеке кабинеті арқылы.
- Бизнес-ұсыныс: 5 жұмыс күні, тегін. Банк формасы бойынша құжаттар тізімі, өтінім, несие есебін алуға келісім, құпиялылық келісімі керек.
- Индикативті талдау: 25 жұмыс күні, тегін. Банк индикативті қаржыландыру шарттарын анықтайды.
- Банк сараптамасы: 30 жұмыс күні, технология, маркетинг және құқық бойынша тәуелсіз сыртқы сарапшылар тартылады.
- Қаржыландыру: мақұлдау, шарттар, беру.
Өнеркәсіпті дамыту қоры: жабдық лизингі
ӨДҚ «Бәйтерек» холдингіне ҚДБ-ның еншілес ұйымы ретінде кіреді және лизинг арқылы қаржыландырады. 15 млрд ₸-ден басталатын ірі өңдеу өнеркәсібі және инфрақұрылым жобаларына: мөлшерлеме 12,6%, мерзімі 3–15 жыл, өтініш берушінің қатысуы 20%-дан, жоба Индустрияландырудың бірыңғай картасына енгізілуі керек. Өңдеу өнеркәсібіндегі жұмыс істеп тұрған ШОБ үшін 2026 жылдан бастап 1-ден 300 млн ₸-ге дейін жаңа жабдық лизингі бар: 12,6%, 3–5 жылға, өз қаражаты 10%, қосымша кепілсіз, кемінде толық өткен жыл жұмыс істеу, жылдық айналым жабдық құнынан кемінде бір жарым есе. Бұл бағдарламаға өтінімдерді «Даму» филиалдары іріктейді. Мөлшерлемелер мен лимиттер жыл бюджетіне байланысты, тапсырар алдында қор сайтынан салыстырыңыз.
Бірінші кезең құжаттары: қор формасы бойынша тізім, лизинг алушының өтінімі, несие тарихы субъектісінің келісімі, ТЭН, қаржылық-экономикалық модель, экспресс-бағалау сауалнамасы, маркетингтік бағалау. Алдын ала қарау тегін, содан кейін қамтамасыз етілу мен өтелімділікті бағалайтын ақылы жоба сараптамасы.
Инвестжобаға жер: ӘКК және әкімдіктер
Инвестициялық жобаға мемлекеттік меншіктен жер алу үшін әкімдікке қазақ және орыс тілдеріндегі өтініш, белгіленген талаптар бойынша бизнес-жоспар және жобаның жұмыс бағдарламасы тапсырылады. Жер санаты бизнес-жоспардағы мақсатқа сәйкес болуы керек. Әкімдік шешімді өңірлік үйлестіру кеңесінің оң қорытындысынан кейін 5 жұмыс күні ішінде қабылдайды. Учаскені ӘКК немесе АЭА дирекциясы арқылы бергенде іс жүзінде ҚЭН мен жобалық-сметалық құжаттаманы сұрайды.
Жобалар ескертуді қайдан алады
ҚДБ мен ӨДҚ сыртқы сарапшылары сандарды ғана емес, олардың өзара байланысын да тексереді. Біздің тәжірибеміз және «Бәйтерек» критерийлері бойынша типтік ескертулер:
- Өткізуге шарттар немесе ниет хаттамалары жоқ, сату көлемі расталмаған.
- Технология немесе жабдық жеткізушісі негізделмеген: нұсқаларды салыстыру мен коммерциялық ұсыныстар жоқ.
- Қаржылық модель өндірістік жоспармен сәйкес емес: қуаттар, шикізат және түсім бөлек есептелген.
- Өз қатысуы талап етілетін 20–30%-дан төмен немесе құжаттармен расталмаған.
- Экологиялық және ESG талаптары ескерілмеген, әсерді бағалау жоқ.
Қалай жұмыс істейміз
Тегін талдау: жоба ауқымын қарап, оны шын мәнінде қайда тапсыруға болатынын, ҚДБ, ӨДҚ, ӘКК немесе әкімдікке, және қандай құжат керегін айтамыз. Техникалық тапсырма келісілген соң, төлемнің 70%-ы, таңдалған институттың әдістемесі бойынша ТЭН мен модель, маркетингтік және техникалық қорытындылар дайындаймыз. Сараптама кезеңінде сарапшылардың ескертулеріне жауап беріп, жобаны сізбен бірге қорғаймыз. 30% шешімнен кейін төленеді.
Сіз не аласыз
- ҚДБ, ӨДҚ немесе әкімдік әдістемесі бойынша ТЭН, Word және PDF форматында.
- Қаржыландыру мерзіміне сценарийлері бар Excel қаржылық-экономикалық моделі.
- Маркетингтік және техникалық қорытындылар, институттың сауалнамалары мен формалары.
- Сыртқы сарапшылардың ескертулеріне жауаптар және жобаны қорғауға қатысу.
Құны 350 000 ₸-ден, мерзімі 3 жұмыс күнінен. Төлем: ТТ келісілген соң 70%, комиссия жобаны бекіткен соң 30%. Сарапшылардың ескертулері бойынша түзетулер үш ай тегін, жобаны сізбен бірге қорғаймыз.
Сұрақтар мен жауаптар
- ҚДБ немесе ӨДҚ-ға арналған ТЭН қанша тұрады?
- Шағын жобаларға 350 000 ₸-ден, мерзімі 3 жұмыс күнінен. Маркетингтік және техникалық қорытындылары бар ҚДБ-ға арналған ТЭН ұзағырақ, нақты мерзім мен бағаны тегін талдаудан кейін айтамыз.
- ТЭН бизнес-жоспардан несімен ерекшеленеді?
- Бизнес-жоспар несиенің қайтарымдылығын дәлелдейді, ТЭН жобаның техникалық және экономикалық жүзеге асырылуын дәлелдейді: технология, қуаттар, шикізат, инфрақұрылым, содан кейін экономика. Даму институттары қаржылық-экономикалық моделі бар ТЭН сұрайды.
- ҚДБ-мен жұмыс істедіңіздер ме?
- Иә: ДАМУ, ӨДҚ, ҚДБ және әкімдіктер. Кейстер осы бетте, оның ішінде АЭА-ға арналған ТЭН және технопарк басымдықтарына сай ТЭН.
- Сарапшылардың ескертулеріне кім жауап береді?
- Біз: жауаптарды дайындаймыз және жобаны комиссияда сізбен бірге қорғаймыз. Ескертулер бойынша түзетулер үш ай тегін.
- Жоба 15 млрд ₸-ден аз, қайда тапсыру керек?
- ӨДҚ-ға: өңдеу өнеркәсібіндегі жұмыс істеп тұрған ШОБ үшін «Даму» филиалдары арқылы 1-ден 300 млн ₸-ге дейін жабдық лизингі бар. Басқа нұсқалар: «Даму» бағдарламалары бойынша екінші деңгейлі банк немесе жер мен АЭА үшін әкімдік. Талдауда не сай келетінін айтамыз.
Кейстер
Цемент зауыты
Шетелдік қордан 10 млн $ қарыз. Екі тілдегі бизнес-жоспар мен модель. Сома: 10 млн $
Ұнтақтау шарлары зауыты
АЭА-ға кіру және 80/20 қаржыландыру. ТЭН АЭА ескертулері бойынша пысықталды. Сома: 5 млн $
СОО, қонақүй және қазандық
Мөлшерлеме субсидиясы бар үш несие. Үш жоспар, банк сұрауы бойынша қайта есептеу. Сома: 15 млн $
Дереккөздер
Бағдарлама шарттары өзгеріп тұрады. Тексерілді: 2026 жылғы 14 қазан. Тапсырар алдында түпнұсқамен салыстырыңыз:
Жобаның алғашқы талдауы — төлемсіз және міндеттемесіз. Жұмыс уақытында жауап беріп, қайда тапсыру керегін және үлгеретініңізді айтамыз.